Analiz Konularına Göre Riskler
Konteyner Limanı

Faaliyette Risk Oluşturan Unsurlar

İçeride bir faaliyet yürütülmediğinden, faaliyete ait konteyner limanı içinde risk oluşturan unsurlar (yardımcı işletmeler olarak anılan elektrik, su, ısı tesisatı dışında) alan içinde gezinen kara taşıtlarından, elleçleme faaliyetlerinden ve konteynerın muhtevasından kaynaklanmaktadır.

Konteyner Limanı

Elleçleme faaliyetlerinde RTG (Rubber Tyred Gantry), Stacker veya Container Transporter gibi kapasitesi yüksek taşıtlar kullanılmaktadır.
RTG olarak anılan araçlar, konteynerları üst üste koyma kabiliyetine sahip genelde tek eksende hareket eden (ileri-geri) taşıyıcılardır. Konteynerı, ağırlığı ne olursa olsun nakliyat aracının üstünden alarak diğer konteynerların üstüne veya yanına yerleştirirler. Stackerlar ise konteynerı yerden kaldırarak bir noktadan diğer noktaya taşır ancak RTG’ler konteynerı çok yükseğe kaldırabilen tekerlekli vinçler olarak düşünülebilecekken; stackerlar gelişmiş, kapasitesi yüksek forklifter olarak ifade edilmelidir. Stackerlar tıpkı araçlar gibi birçok yöne hareket edebilirken, RTG’ler hem ağır hem de özel bir durum olmadığı koşullarda tek eksende hareket edebilir. Stackerlar sadece araçların ulaşabileceği yerlerde konteynerları yerleştirebiliyorken, RTG’ler için söz konusu durum geçerli değildir. Container Transporterlar ise konteyner taşımak için özel donanıma sahip tırdan farklı bir araç değildir.Söz konusu araçlar kendilerine özel farklı riskler barındırmaktadır.

RTG’lerin kontrol noktaları en üst noktada olduğu için, operatör RTG’nin ilerlediği düzlemdeki engelleri görememektedir. Dolayısıyla RTG’nin takılması, işlemin durması, RTG’nin yüke veya konteynera zarar vermesi ve yük taşırken sahip olunan momentten ötürü çarpıp devrilmesi gibi riskler mevcuttur. Yine RTG’ler için taşınan konteynerın yüksekte duran başka bir konteynera, operatörün hatalı hareketinden ötürü çarpıp birden çok konteynerı devirme riski mevcuttur.Söz konusu hasar senaryosu bir kere yaşanmıştır.
Stackerlar için olası risk, stackerların kapasitesinin üstünde yük kaldırarak devrilmesidir. Devrildiği durumlarda hem araç hem de konteyner içerisindeki yük hasar almaktadır. Söz konusu hasarın sebebi basit bir kaldıraç – moment ilişkisine dayanmaktadır. Kaldırılan konteynırın ağırlığı sebebiyle aracın ağırlık merkezi değişmekte ve yeni ağırlık merkezine göre araç devrilmektedir.
Liman içinde görev yapan araçların risk getirisinin dışında bir de konteynerın içeriğinden kaynaklanan risk mevcuttur. Liman işletmeleri konteynerların içerisindeki yükün ne özellikte olduğunu bilmemektedir; ancak güvenlik gerekçesi ile muhteva ettiği ürünün özellikleri konusunda bilgi almaktadır. Konteyner içerisindeki yük; patlayıcı, radyoaktif, zehirleyici gibi özelliklere sahip olabilmektedir. İfade edilen nitelikler ve yarattığı riskler uyarınca limanlarda konteynırlar “IMCO” adı verilen bir kodlama ile istiflenmektedir.

Söz konusu kodlamanın aşağıda örnekleri verilmiştir.

  • Sınıf 1: Gemi dahilinde çalışanlardan olabildiğince uzağa koyulması gereken malzemelerin dahil olduğu sınıftır. Dinamit, patlayıcı, mühimmat bu sınıfa girmektedir.
  • Sınıf 2: Gazlar
    • Sınıf 2.1: Metan, bütan propan gibi kolay yanıcı gazlar, sınıf 2.1’de anılmaktadır. Isınabileceği ortamlardan ve insanlardan uzakta depolanmalıdır.
    • Sınıf 2.2: Isınmaması, zehirli olduğundan ötürü insan ve yiyecek ile temas etmemesi gereken gazlardır. (Amonyak, Flor, CO)
    • Sınıf 2.3: Yanıcılığı bulunmayan ancak gazın özelliğinden ötürü eğer taşınması sırasında sıkıştırıldığıysa, ısındığında hacminin genleşmesine bağlı olarak patlamaya yol açabilecek CO2, hava gazı, O2 gibi gazların yer aldığı sınıftır. İyi havalandırılmış ve ısınıp genleşmesinin önlenebilmesi için serin alanlarda tutulmalıdır.
  • Sınıf 3: Yanıcı sıvılar için ayrılmış olan “Sınıf 3”, buharlaşan gazın yanma sıcaklığına göre 3 alt başlığa ayrılmaktadır.
    • Sınıf 3.1: Parlama noktası<-18°C
    • Sınıf 3.2: -18°C< Parlama Noktası<+23°C
    • Sınıf 3.3: +23°C < Parlama Noktası<+61°C
  • Sınıf 4: Katılar
    • Sınıf 4.1: Toz halinde bulunan, toz patlaması yoluyla patlamaya yol açabilecek veya çok kuru olduğundan kolay tutuşabilecek katı halde bulunan maddeler için geçerli olan bir koddur. Yanıcı katılar içindir. Toz halinde magnezyum, kuru lifler bu gruba dâhil edilmektedir.
    • Sınıf 4.2: Kendi kendine de tutuşabilen balık unu, kömür, kuru ot ve benzeri mallar için geçerlidir.
    • Sınıf 4.3: İyi havalandırılmamış, rutubetli yerlerde muhafaza edilmesi sakıncalı olan su ile temasında tutuşabildiğinden “ıslandığında yanabilen katılar” olarak anılan Magnezyum, Ferrosilisyum gibi maddelerin bulunduğu gruptur.
  • Sınıf 5:
    • Sınıf 5.1: Yanıcı maddelerin yanında istiflenmesi, yanması durumunda oksijen çıkaracağı için sakıncalı olan suni gübre, amonyum sülfat gibi kimyasallar için ayrılmış gruptur.
    • Sınıf 5.2: Yanıcılıkla beraber aynı zamanda patlayıcılık özelliğine de sahip olan ürünlerdir.
  • Sınıf 6: Zehirleyiciler
    • Sınıf 6.1: Siyanür, arsenik, böcek ilacı gibi zehirleyici nitelikte olan kimyasallar için düzenlenmiş gruptur. İstiflenmesinde;yiyecek, içecek ve insanın bulunduğu alanların uzağına koyulmasına özen gösterilmelidir.
    • Sınıf 6.2: Kan tozu, tıbbi atık, sıkıştırılmış et atıkları gibi mikrop muhteva ettiği için hastalığa sebep olan ürünlerdir. İstiflenmesi sırasında yiyecek, içecek ve insanın bulunduğu alanların uzağına koyulmasına özen gösterilmelidir.
  • Sınıf 7: Radyoaktif Maddeler: Işınımdan etkilenebilecek yiyecek, içecek, insan, ilaç ve kimyasal maddelerin uzağına koyulmalıdır. Sahip olduğu kabın hasarsız ve kalın kurşun levha ile çevresi boş kalmayacak şekilde çevrelenmesi gerekmektedir.
  • Sınıf 8: Paslanma meydana getirebilecek ürünler için geçerlidir. Hidroklorik Asit, Sülfirik Asit, kostik soda bu grup içindedir.
  • Sınıf 9: Çevreye zararlı maddeler, asbest gibi maddelerdir.

Yukarıda ifade edilen IMCO kodlamaları konteyner muhteviyatının riskini belirlemektedir. Ayrıca konteyner muhteviyatının yanında konteynerın taşıdığı yükün de eşit, bir başka dil ile homojen dağılmamış olması stacker ve RTG’ler için önem arz etmektedir.

Stacker

Minyatür Bir RTG