Analiz Konularına Göre Riskler
LPG İkmal & Dolum İstasyonu

LPG İkmal İstasyonuna Sahip Akaryakıt Servis İstasyonlarında Dikkat Edilecek Unsurlar

Tanklar

LPG'nin patlayıcı etkisinden ötürü akaryakıt servis istasyonlarında tankların yerleşimi önem arz etmektedir. Tankın yer altında veya yer üstünde konumlandırılmış olmasına bağlı olarak, hastane, okul, park, metro istasyonu gibi insanın yoğun olarak bulunduğu alanlara uzaklığının; akaryakıt istasyonunda bulunan diğer noktalara göre mesafeden çok daha büyük olması gerekmektedir (40 – 50 metre gibi). Tank sahasının 5 metre yakınında kanalizasyon, kanal çukur bulunmamalıdır. Bu tip alanlar, LPG gazının birikmesi açısından uygun koşul oluşturmaktadır.

Tank izdüşüm alanının 1 metre açıklığının, 1.8 metre yüksekliğinde tel örgü ile çevrilmesi ve üzerinden araç geçmesinin engellenmesi gerekmektedir. Tankın dış üst yüzeyi yerden en az 15 cm altta olmalı, üstü kum ve benzeri maddeler ile doldurulmalıdır. Tank eğer yer üstünde ve sundurma ile örtülmüş ise 4 tarafından en az iki tarafının açık bırakılması gerekmektedir.

Tank'ın topraklamasının ve katodik korumasının yapılması önemlidir. Katodik koruma bütün yer altında kalan aksam ve metal iletim hatları için geçerli olmalıdır. Topraklama ve korozyona karşı koruma yılda bir kere kontrol edilmelidir.

Tanklar birbirlerinin üstüne gelecek şekilde yerleştirilmemeli, etrafında ot, çöp, kolay tutuşabilen yanıcı madde bulundurulmamalıdır.

LPG'nin Dolumu ve Yayılabilirliği

LPG dolumu sırasında işleme, bir kişi muhakkak nezaret etmelidir. LPG tankerinin topraklaması işlem boyunca yapılmalı, egzozuna susturucu takılmalıdır.

Tankerin tekerleklerine iki yönde takoz koyulmalıdır. Tanklar, %80 'ine kadar doldurulmalı; dolum %80 limitinden sonra otomatik durdurulabilmelidir.LPG alan araç veya aktarımı gerçekleştirilen tanker, muhakkak motorunu durdurmalı, el freninin çekmeli ve elektrik aksamının kapatmış olması gerekmektedir. Operasyon sırasında çalışanlar, kıvılcım meydana getirmeyen ayakkabılardan giymeli; araç, tesisat ve kendileri topraklanmalıdır.

En son olarak aktarım sırasında, LPG ile işlem yapan aracın 5 metre çevresinde motor çalışmamalıdır. Söz konusu unsurun nedeni, LPG gazının havadan daha ağır olmasına bağlı kalarak yerde ilerlemesi ve kıvılcım ile karşılaştığında patlamaya sebep olmasıdır. Yine aynı sebepten ötürü LPG muhteva eden akaryakıt servis istasyonları 3 farklı risk bölgesine ayrılmıştır  Bölge 0: LPG depolama alanlarının iç kısmı, Dispenserin içi ve dispenserde yatayda 45 cm dikeyde 120 cm'lik mesafede kalan bölüm. Söz konusu bölüm patlayıcı gaz/hava karışımının bulunma ihtimalinin en yüksek olduğu alandır.  Bölge 1: Dispenserin herhangi bir kenarından 6 metrelik yatay eksendeki çap ve izdüşümü olan 1 metre yüksekliğindeki silindir alan, pompa üniteleri ve tank çıkış ağızları  Bölge 2: bölge 0 ve bölge 1 dışında kalan, patlayıcı gaz/hava karışımının bulunmayacağı alandır.

LPG'nin ifade edilen özelliğinden ötürü (yerden, serbest bir şekilde mesafe kat etmesi) dispenser ve tank sahasına, LPG detektörleri koyulmalıdır. Söz konusu detektörler gaz alarm sistemine bağlı, yerden 20 cm yüksekte ve ex-proof özellikte olacaktır. Gaz alarm sistemi, gaz kaçağının algılaması durumunda yangın söndürme ve aydınlatma sistemi dışında bütün elektrik tesisatını kesebilmelidir.

 


Egzoz Kıvılcım Tutucu

Tank Dolum Sahası

Yangın Güvenliği

LPG muhteva eden tesislerde yangın alarm sistemi, her dispenserin yanında 6 kg'lık kuru kimyevi tozlu yangın söndürücü mevcut olmalıdır. Ayrıca sahip olunan LPG tankı, 10 metreküpe kadar ise tankın çevresinde 4 adet 6 kg'lık kuru kimyevi yangın tüpü; tan kapastesi 10 ile 40 metreküp arasında ise, tanklarında çevresinde 6 adet 6 kg'lık kuru kimyevi tozlu yangın söndürücü bulundurulmalıdır. Tesis sahasında ise 2 adet 25 kg'lık veya 1 adet 50 kg'lık tekerlekli yangın söndürücü gerekmektedir.

Tanklar için elle veya otomatik devreye giren sprinkler sistemi tesis edilmiş olmalıdır. Akaryakıt servis istasyonu dâhilinde en az iki adet yangın hidrantı bulunmalı ve hidrantların yanında bulunması şart olan hortumların uzunluklarının da bütün işletmeye yetecek uzunlukla olması gereklidir. Hidrantlardan fışkıracak suyun basıncının yetersiz olduğu durumda tank yüzey alanının metrekaresi başına, bir saat boyunca 3 litre su tedarik edebilecek kapasitede su tankı ve uygun özellikte pompa edinilmelidir.

Gazın serbest olarak mesafe kat ederek patlamaya sebep olmasını engellemek için, alarm durumunda aydınlatma ve söndürme tesisatı dışında yakıt akışı dahil bütün elektrik teçhizatını kesebilen alarm sistemi bulunması gerekmektedir. Ayrıca istasyon içinde yakıt akışının acil bir durumda durdurabilecek dispenser üzerinde, idari alanlarda ve tankın en fazla 30, en az 8 metre uzağında acil durdurma butonları da bulunmalıdır.

Elektrik sistemi

LPG'nin statik elektrik boşalmasına duyarlı olmasından ötürü bu tip akaryakıt servis istasyonlarında topraklamanın sürekli kontrol edilmesi, LPG dolumu sırasında söz konusu operasyondan sorunlu çalışanların ve aracın (tanker, kamyon, binek araç gb) topraklanması esastır. Ayrıca LPG dolumu sırasında cep telefonlarının ortamdan uzaklaştırılması veya kapatılması gerekmektedir. Sıvılaştırılmış petrol gazlarının elektriğe karşı hassas olması ve elektrik arkından patlayabilmesinden ötürü akaryakıt servis istasyonlarında Bölge 0 veya Bölge 1'de kalan elektrik teçhizatı ex-proof olmalıdır.


Yangın Dolabı ve Yangın Tüpü

Ex Proof Tesisat

Dispenserler

LPG'nin araçlara aktarılması uğrunda kullanılan bu "pompa" 'larda dikkat edilmesi gereken birinci unsur; deprem, dışarıdan fiziki çarpma gibi dispenserin devrilip gazın serbest kalmaması için break away coupling – kırılabilir kaplin ile bağlanmış olması gerekmektedir. Benzeri bir hasarı önleyebilmek için pompanın etrafına demir bar koyulması uygun olacaktır.

Yakıt almış aracın, hortum üzerindeyken devam etmesi durumunda, hortumun ve dispenserin çok büyük hasar görmemesi için ise hortumun kopmasını sağlayan ancak gaz akışını da durduracak sistem bulunmalıdır.

Dispenser'in 5 metre yakınında LPG buharının yerleşebileceği kanalizasyon, kanal veya çukur bulunmamalıdır ayrıca son olarak yakıt akışını durduracak acil durdurma butonu tesis edilmiş olmalıdır.